Gdańsk -- Olsztyn -- Słupsk
Badania mediewistyczne w środowisku uniwersyteckim Gdańska
i Olsztyna
Wiesław Długokęcki
Badania nad średniowieczem w Instytucie Historii UG zapoczątkowane zostały przez prof. dra hab. Jana Powierskiego (1940-1999), który bezpośrednio lub pośrednio ukształtował obecny zespół mediewistyczny oraz wpłynął na uprawianą w jego ramach tematykę. Obecnie są one prowadzone w ramach Zakładu Historii Średniowiecza Polski i Nauk Pomocniczych Historii (prof. dr hab. Błażej Śliwiński-kierownik, dr Beata Możejko, dr Marek Smoliński, dr Sobiesław Szybkowski) i Zakładu Historii Powszechnej Średniowiecza (dr hab. Wiesław Długokęcki, prof. UG- kierownik, dr hab. Klemens Bruski, dr Dariusz Dekański).
Problematyka badawcza tego zespołu obejmuje zagadnienia zarówno z historii Polski, jak też z pogranicza historii Polski i historii powszechnej i samej historii powszechnej, w okresie od X do początków XVI w. W ramach historii Polski podstawowe znaczenie mają badania nad Pomorzem Gdańskim Sławieńsko-Słupskim i Kujawami, ze szczególnym uwzględnieniem roli rycerstwa i stosunków politycznych oraz związków Gdańska z Koroną. Styku historii Polski i powszechnej dotyczą badania nad pograniczem mazowiecko-pruskim i stosunkami polsko litewskim od końca XIV w.
Z historią powszechną związane są badania nad zakonami rycerskimi (zakon krzyżacki, joannici) i państwem zakonu krzyżackiego w Prusach i Inflantach. Przedmiotem badań są same instytucje zakonne, jak też dzieje społeczno-gospodarcze Prus z uwzględnieniem osadnictwa, rycerstwa, miast). Przedmiotem zainteresowania jest również żegluga w kręgu hanzeatyckim, stosunki polityczne na pograniczu pomorsko-niemieckim.
W ramach badań nad historią Kościoła zainteresowanie cieszy się historia zakonu cystersów i dominikanów, zarówno w Polsce jak i Prusach Krzyżackich
W zakresie nauk pomocniczych historii szczególnym zainteresowaniem gdańskich mediewistów cieszy się genealogia, prozopografia, heraldyka, sfragistyka i weksylologia. Znaczące osiągnięcia dotyczącą również edytorstwa źródeł historycznych.
Wyniki badań środowiska gdańskich mediewistów prezentowane są najszerzej w „Gdańskich studiach z dziejów średniowiecza”, pod red. prof. Błażeja Śliwińskiego, t. 1-9, 1994-2003 oraz na łamach ogólnopolskich i regionalnych czasopism naukowych.
Badania mediewistyczne w Instytucie Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie prowadzi Katedra Historii Średniowiecznej Polski i Nauk Pomocniczych (prof. dr hab. Józej Śliwiński-kierownik, dr Anna Kołodziejczyk, dr Krzysztof Łożyński, dr Marek Radoch). Od pewnego czasu szczególnym zainteresowaniem tego zespołu cieszą się dzieje Grodzieńszczyzny i Podlasia w późnym średniowieczu, z naciskiem na problemy kolonizacji puszcz obu tych terytoriów i form eksploatacji gospodarczej. Z tą problematyka związany jest zagadnienie politycznych stosunków mazowiecko-krzyżacko-litewskich oraz - pośrednio- dzieje ziemi lubawskiej. Istotną rolę odgrywają także badania nad zakonem cystersów w Polsce i w państwie krzyżackim. Badania nad ostatnimi Piastami z linii królewskiej (Kazimierz Wielki i Władysław Biały) prowadzi prof. Józef Śliwiński.
Wyniki badań i publikacji źródłowych prezentowane są w wydawnictwach własnych Katedry, jak też w czasopismach naukowych.